De gemeenteraadsleden van Groen dienden op de gemeenteraad van 26 februari een voorstel in om toe te treden tot de statiegeldalliante, een alliantie die ijvert om het statiegeldsysteem in te voeren voor drankverpakkingen. Schepen Caroline Van der Heyden motiveerde uitvoerig waarom het bestuur hier niet op wil ingaan. Deze argumentatie vindt u hier terug.

Het gemeentebestuur vindt de strijd tegen zwerfvuil inderdaad cruciaal! Het kost de gemeente veel geld om alles op te kuisen en het ontsiert het straatbeeld en de natuur. Zwerfvuil is een reël probleem, daar bestaat geen discussie over. Daarom heeft het gemeentebestuur dit punt dan ook opgenomen in het bestuursakkoord en zullen we als gemeente op verschillende punten inzetten om de hoeveelheid zwerfvuil naar beneden te brengen.

  • Sensibilisatie blijft cruciaal. Er moet een gedragsverandering komen van binnenuit. Hierbij zullen de scholen betrokken worden. De jeugd is onze toekomst en zal het goede voorbeeld moeten geven, zoals ze nu ook al doen in de strijd tegen de klimaatverandering.
  • Een goed beleid rond openbare vuilbakken is ook zeer belangrijk. Afval trekt afval aan.
  • Er zal handhavend moeten worden opgetreden zodat vervuilers die worden betrapt, ook kunnen gestraft worden.
  • Daarom heeft onze gemeente zich vorige week al kandidaat gesteld voor een coachingstraject van mooimakers. Met dit coachingstraject zullen we een effectief en efficiënt zwerfvuil- en sluikstortbeleid uitbouwen en implementeren.

In de zoektocht naar oplossingen voor het zwerfvuilprobleem gaan inderdaad stemmen op om een statiegeldsysteem in te voeren op drankverpakkingen, zoals dat al bestaat voor herbruikbare glazen flessen. Wij hebben hier als gemeentebestuur echter enkele kritische bemerkingen op.

Het statiegeldsysteem op herbruikbare flessen is een zeer goed systeem. Het is ingevoerd om herbruikbare items beter te kunnen inzamelen. Al deze flessen zijn direct terug te gebruiken in dezelfde vorm zoals ze zijn opgehaald, mits een grondige spoeling. Het andere deel van het glas, dat niet herbruikbaar is, wordt gewoon ingezameld via de glasbollen op het containerpark. Dat is dan ook het grote wezenlijke verschil met het statiegeldsysteem voor PET en alumuminium drankverpakkingen waarover men hier spreekt. Deze materialen kunnen momenteel al bij het pmd en zijn allemaal niet rechtstreeks herbruikbaar maar moeten nog een grondige recyclage ondergaan. Deze recyclage gebeurt vandaag al voor alle materialen die via de pmd zak zijn ingezameld. Op deze manier draagt statiegeld niet bij tot een betere recyclage.

De vraag kan gesteld worden of bij landen die reeds een hoog recyclagecijfer hebben zonder een statiegeldsysteem, de invoering van dit duur systeem wel nuttig is. In België is de inzameling van drankverpakkingen al vergelijkbaar met landen als Duitsland, Finland en Noorwegen, die wel over een statiegeldsysteem beschikken. De enorme kost (die kan oplopen tot 170 miljoen) weegt hier niet tegenop.

Maar natuurlijk is de belangrijkste vraag 'hoe gaat het statiegeldsysteem het zwerfvuilprobleem oplossen'?  Als dit kan bewezen worden, dan zal er geen twijfel over bestaan om het in te voeren.

Het instrument van statiegeld invoeren om de hoeveelheid zwerfvuil naar beneden te halen is volgens het impactanalyse rapport van de OVAM gebaseerd op 4 grote hypothesen:

  • Hypothese 1: de invoering van statiegeld op eenmalige drankverpakkingen is een incentive voor de consument om eenmalige drankverpakkingen selectief bij te houden en terug te brengen naar de terugnameplicht.
  • Hypothese 2: de incentive leidt tot een verhoogde selectieve inzamelgraad.
  • Hypothese 3: het verhoogd selectief inzamelen van eenmalige drankverpakkingen onder statiegeld leidt tot minder eenmalige verpakkingen in het restafval én in het zwerfvuil

Het feit dat het hier om hypothesen gaat, vertelt ons dat er geen zekerheid over deze stellingen bestaat. We kunnen er ons dus wel enkele vragen over stellen. Heel veel van deze drankverpakkingen worden thuis geconsummeerd (voor grote PET-flessen is dit zelfs 95%). Het zijn dus niet zozeer deze verpakkingen die in het zwerfvuil belanden. Of denkt men dat de gemiddelde Vlaming de PET-fles opspaart, in de auto meeneemt en deze bij de eerste de beste oprit van de autostrade in de berm smijt.

Aangezien België een transitieland is, komt een aanzienlijk deel van de zwerfvuilverpakkingen uit het buitenland. Belgisch statiegeld zal hier niets aan veranderen. Bovendien ligt de weg open voor aankopen in het buitenland. In een land als België waar 50% van de inwoners op minder dan 50km van een grens woont, kunnen mensen het statiegeld omzeilen door hun aankopen over de grens te doen.

Een tweede heel belangrijk punt is dat drankverpakkingen slechts een fractie vormen van het zwerfvuil dat onze straten ontsiert. Jullie spreken hier over 40%, maar dit cijfer wordt niet gehanteerd door de OVAM. Plastic zakken, sigarettenpeuken, etensresten en papiertjes maken er evengoed deel van uit. En dan hebben we het nog niet over het regelrechte sluikstorten: hele vuiliszakken die in beken worden gegooid, afgedankte meubels, matrassen, tot zelfs bouwafval en puin. Het lijkt dan ook erg onwaarschijnlijk dat een statiegeldsysteem op drankverpakkingen de hoeveelheid zwerfvuil drastisch zal doen dalen of de opruimkosten significant zal reduceren.

De Vlaamse overheid heeft dan ook beslist in zijn verpakkingsbeleid en zwerfvuilbeleid 2.0 om statiegeld nog niet in te voeren. Er zullen eerst metingen worden uitgevoerd omdat er heel wat discussies en interpretaties bestaan over cijfers en er vandaag de dag geen duidelijke metingen werden uitgevoerd. Er worden hoge recyclagedoelstellingen opgelegd. De sector wil deze doelstellingen halen door de invoering van een P+MD zak, waarin ook alle plastic verpakkingen kunnen ingezameld worden. Indien de doelstellingen niet worden gehaald, worden fikse boetes opgelegd. Eind 2023 zal opnieuw geëvalueerd worden. Indien de doelstellingen nog steeds niet gehaald worden, zal de sector gevraagd worden om statiegeld te organiseren of een veralgemeend beloningssysteem in te voeren. Bovendien wordt ook ingezet op het overbodig gebruik van verpakkingen te vermijden en het gebruik van milieuvriendelijke verpakkingen (zoals biodegradeerbare) te stimuleren. Producenten die verpakkingen op de markt brengen moeten vandaag al een bijdrage betalen om deze verpakkingen te recycleren. Deze ‘groene punt’ bijdrage zal nog meer gedifferencieerd worden waardoor producenten die verpakkingen op de markt brengen die slecht inzamelbaar en recycleerbaar zijn, meer moeten betalen.

Wij menen als gemeentebestuur dat hiermee de zwerfvuilproblematiek vanuit Vlaanderen wel degelijk wordt aangepakt en dat het invoering van statiegeld niet DE oplossing zal betekenen. Het toetreden tot de statiegeldalliantie wordt vandaag de dag eerder gezien als een statement dat er iets moet worden gedaan aan de zwerfvuilproblematiek. Daar staan wij als gemeente ook volledig achter! Wij willen ook dat er iets aan gebeurt. Zwerfvuil is een complex probleem. Eenvoudige oplossingen bestaan niet. We moeten blijven inzetten op een duurzame gedragsverandering – zoals die ook verwezenlijkt is voor het sorteren van afval. Daarvoor is een brede aanpak nodig. Een combinatie van acties die elkaar versterken: sensibilisering van de bevolking om geen afval weg te gooien, preventieplannen bij bedrijven om minder verpakkingen te creëren, opkuiscampagnes zoals we in Lint hier al uitvoeren, ook dankzij gemotiveerde burgers en verenigingen, handhaven waar nodig en kennis vergaren om te blijven vooruitgaan.

Wij wensen ons als gemeente om deze reden niet bij de statiegeldalliantie toe te voegen.

Caroline Van der Heyden

Lees de reacties ()
Lees de reacties () Verberg reacties

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.